ΕΛ/ΛΑΚ | creativecommons.gr | mycontent.ellak.gr |
freedom

Requiem για ένα όνειρο στο Διαδίκτυο

Άρθρο του Rufus Pollock*

Το όνειρο του Διαδικτύου πεθαίνει. Σκοτώθηκε από τα παιδιά του. Έχουμε μόλις παρατηρήσει την κατάργησή του και έχουμε κάνει ακόμη λιγότερα για να το σώσουμε.

Ήταν ένα όνειρο ανοικτότητας, μιας άνευ προηγουμένου τεχνολογικής και κοινωνικής ελευθερίας για σύνδεση και καινοτομία. Αν και εκφράζεται στην τεχνολογία, ήταν ένα όνειρο που ήταν, ουσιαστικά, πολιτικό και κοινωνικό. Ένα όνειρο ίσων ευκαιριών, ισότητας και ελευθερίας. Ένας κόσμος όπου ο καθένας μπορούσε να συνδεθεί και σχεδόν όλοι το έκαναν.

Κανείς δεν ήλεχγε ή δεν κατείχε το Διαδίκτυο. Κανένα άτομο ή ομάδα δεν αποφάσισε ποιος ανέβαινε σε αυτό ή ποιος όχι. Ήταν ανοικτό σε όλους.

Αλλά αυτό το όνειρο πεθαίνει. Ενώ το Διαδίκτυο θα συνεχίσει στην κυριολεκτική, φυσική του έννοια, το πνεύμα του εξαφανίζεται. Στη θέση του, παίρνουμε μια τεχνολογική υποδομή που κυριαρχείται από μια χούφτα πλατφόρμες που είναι αποκλειστικές, συγκεντρωτικές και μονοπωλιακές.

Αργά, ανεπαίσθητα, δεν έχουμε πλέον άμεση πρόσβαση στο Δίκτυο. Αντ ‘αυτού, ζούμε μέσα στα κουκούλια που δημιουργήθηκαν από τα μεγαλύτερα παιδιά του Διαδικτύου. Δεν πηγαίνετε πλέον στο Διαδίκτυο: πηγαίνετε στο Facebook ή «γκουγκλάρετε» κάτι. Σε αυτά τα κουκούλια φαινόμαστε ευτυχισμένοι, ατελείωτα- κυλώντας ανάμεσα στις προσεκτικά επιμελημένες τροφές μας, μόλις και μετά βίας, που χρειάζεται να τολμήσουν πέρα από αυτούς τους ασφαλείς μπλε τοίχους στο Δίκτυο πέρα.

Κι αν δεν είναι στο Facebook, θα είμαστε στο Google, ο φιλικός μας οδηγός για τις συντριπτικές, απείθαρχες ενδοχώρες του αδέσποτου Δικτύου. Όπως και το Facebook, το Google εξασφαλίζει βοηθητικά ότι δεν χρειάζεται ποτέ να φύγουμε, ότι όλα είναι σωστά στις σελίδες του. Αναρτούν όλο και περισσότερους ιστότοπους στην απεραντοσύνη που είναι το Googleplex. Τους κόβουν και τους δίνουν πίσω σ’ εμάς στα δαγκωμένα κομματάκια που χρειαζόμαστε. Σύντομα δεν θα χρειάζεται ποτέ να πάμε αλλού, ούτε καν στη Βικιπαιδεία, γιατί η Google θα έχει ενσωματώσει με μεγάλη βοήθεια ό,τι χρειαζόταν. Τα μόνα που απομένουν θα είναι οι διαφημιστές που έχουν κάτι να πουλήσουν (και όποιους πρέπει να πληρώσει η Google).

Όπως το γνωστό μάντρα της Microsoft πήγε: αγκαλιάστε, επεκτείνετε, σβήστε.

Το Facebook, το Google, η Apple και τα παρόμοια έχουν κάνει αυτό όμορφα, με τη βοήθεια της μετάβασής μας από το πρόγραμμα περιήγησης στον περιφραγμένο κήπο του κινητού. Και αυτό το επίτευγμα είναι ακόμη πιο ειρωνικό για την ακούσια φύση του. Εάν αμφισβητηθεί, το Facebook και η Google θα διαμαρτυρηθούν ειλικρινά για την αθωότητά τους.

Επιτρέψτε μου να είμαι ξεκάθαρος, αυτό δεν είναι ένα requiem για κάποιον χλιαρό ελευθεριανισμό. Το Διαδίκτυο δεν είναι ένας νέος τομέας, και πρέπει να παίξει με νόμους και δικαιοδοσίες των κρατών στα οποία ζει. Δεν είμαι συνδρομητής στις δηλώσεις ανεξαρτησίας ή στα οράματα των γενναίων νέων κόσμων.

Αυτό που θρηνώ είναι κάτι μικρότερο και μεγαλύτερο. Η εξαφάνιση κάτι σπάνιου και ειδικού: η απόδειξη ότι το ψηφιακό ήταν διαφορετικό, ότι οι πλατφόρμες σε πλανητική κλίμακα θα μπορούσαν να είναι ανοικτές, και ότι από αυτόν τον μαγικό συνδυασμό τεχνολογίας και ανοικτότητας ξεκίνησε κάτι ξεχωριστό. Όχι μόνο ο λόγος και η ελευθερία του λόγου, αλλά και η καινοτομία και η δημιουργικότητα σε όλη τη θαυμάσια γονιμότητά τους και το γενναιόδωρο, οργανωμένο χάος σε μια κλίμακα που προηγουμένως δεν φανταζόταν.

Και πρέπει να καταλάβουμε ότι ο θάνατος αυτού του ονείρου δεν ήταν αναπόφευκτος. Γι ‘αυτό διστάζουμε να χρησιμοποιήσουμε τη λέξη όνειρο. Τα όνειρα πάντα ξεθωριάζουν το πρωί. Πάντα ξυπνάμε. Αυτό δεν ήταν τόσο ένα όνειρο όσο η δυνατότητα. Ένα λεπτό κι ένα σπάνιο. Εξάλλου, η ιστορία της τεχνολογίας και της καινοτομίας είναι γεμάτη από ιδιόκτητες πλατφόρμες και αποκλειστικό έλεγχο – κυριαρχίας από τον έναν ή τους λίγους.

Το Διαδίκτυο ήταν διαφορετικό. Ήταν σαν τη γλώσσα: είναι διαθέσιμη σε όλους, σχεδόν ως δικαίωμα γέννησης. Και στην οξεία βιασύνη της ανακάλυψης παραμελήσαμε να συνειδητοποιήσουμε πόσο σπάνιο ήταν. Τι περίεργο και θαυμάσιο σύνολο περιστάσεων προκάλεσε τη γέννησή του: μαζική, μακροπρόθεσμη κυβερνητική επένδυση στο DARPA, επώαση σε έναν ακαδημαϊκό κόσμο ανοικτού προσανατολισμού, ωριμότητα πριν κάποιος συνειδητοποιήσει την εμπορική του σημασία και την τυχερή απόδραση του στη δεκαετία του 1990 από τον έλεγχο από όμοια όπως το AOL ή το MSN. Και τότε, καθώς ο ιστός απογειωνόταν, ήταν ελεύθερος, τόσο καθαρά, αναμφισβήτητα, και πολύτιμος για το άνοιγμά του, που κανείς δεν μπορούσε να τον αγγίξει άμεσα.

Η εξουσία του Διαδικτύου δεν ήταν αποτέλεσμα τεχνολογίας, αλλά κοινωνικής και πολιτικής επιλογής. Η επιλογή της ανοικτότητας. Το γεγονός ότι όλες οι μείζονες προδιαγραφές του τρόπου λειτουργίας του Διαδικτύου ήταν ανοικτές και ελεύθερες για χρήση από οποιονδήποτε. Οι υλοποιήσεις αυτών των προδιαγραφών για την παραγωγή ήταν διαθέσιμες ως ανοικτό λογισμικό – χάρη στην κυβερνητική υποστήριξη. Το ότι μια πλούσια κουλτούρα του Διαδικτύου αυξήθηκε, αυτό αναγνώρισε και αποτίμησε το άνοιγμα αυτό, μαζί με την άτυπη και ανεπίσημη καινοτομία που ξεκίνησε με αυτήν.

Πρέπει να το δούμε αυτό, διότι ακόμα και αν είναι πολύ αργά για να σώσουμε το όνειρο του Διαδικτύου, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη θλίψη μας για να εμπνεύσουμε μια ανανεωμένη δέσμευση για το άνοιγμα που ήταν η ουσία του, για να ανοίξει πληροφορίες και ανοικτές πλατφόρμες. Κι έτσι, ακόμα και όταν βγάζουμε τα καπέλα μας για να παρακολουθήσουμε το πέρασμα του Διαδικτύου σε όλη του τη μεγαλοπρέπεια, στις καρδιές μας μπορούμε να έχουμε την ελπίδα ότι το όνειρό του θα ζήσει και πάλι.

* Ο Rufus Pollock είναι ο ιδρυτής και πρόεδρος του  Open Knowledge International.

Πηγή άρθρου: http://okfn.gr/

Απάντηση